کوه های تالش

 

 

كوه هاي تالش                                        

   كوه هاي تالش بخشي از حاشيه شمالي ورق ايران است كه از نگاه زمين شناسي و كوه نگاري به «البرز» موسوم است. در اين قسمت سنگهاي كهن پركامبرين رخنمون ندارند. سنگهاي پالئوزوئيك- ترياس مياني بطور عموم رديف هاي كربناته - آواري با خاصه هاي پلاتفرمي هستند كه ويژگي هاي مشابه با ساير نواحي ايران دارند. در جنوب غرب انزلي و مشرق ماسوله سنگهاي پلاتفرمي پالئوزوئيك دگرگون شده اند. ولي، اين دگرگونه ها شباهت چنداني با پالئوزوئيك شناخته شده منطقه ندارند و بيشتر مشابه دگرگونه هاي پالئوزوئيك ورق توران (در شمال ايران) اند. قرارگيري اتفاقي اين دگرگونه ها در فصل مشترك زمين درزه تتيس كهن سبب گرديده تا جابجائي اين دگرگونه ها از ورق توران محتمل دانسته شود. ليتولوژي سنگهاي زغال دار ترياس بالا - ژوراسيك مياني استان گيلان مشابه ساير نواحي البرز است ولي، ضخامت و همچنين رخساره هاي كنگلومرايي اين نهشته ها با ساير نواحي تفاوت آشكار دارند. سنگهاي ژوراسيك پاياني - كرتاسه ضمن داشتن حجم هاي زياد سنگهاي آتشفشاني رخساره كربناتي- فليشي داشته و گستره هاي وسيعي از كوه هاي طالش را مي پوشانند. در كوه هاي تالش برونزد سنگهاي سنوزوئيك بسيار ناچيز است.
   در جنوب دشت ساختارهاي تكتونيكي روند كم و بيش خاوري باختري دارند ولي، پس از يك خمش عمومي، در يك روند شمالي- جنوبي تا آستارا ادامه مي يابند.
   سرب - روي، مس، آهن، زغال سنگ، زاج، نسوز، مصالح ساختماني، باريت، كائولن، آلونيت، سيليس، سنگ آهك، ميكا از جمله ذخاير معدني موجود در اين بخش (كوه هاي تالش) استان گيلان هستند.

بمب آتشفشانی

 

بمب آتشفشان       

 

نمایش نمونه ای از بمبهای آتشفشانی

بمبها قطعاتی از گدازه هستند که دارای اشکال خاصی می‌باشند و این شکل احتمالا بر اثر چرخش آنها هنگامی که به هوا پرت می‌شوند، بوجود می‌آید. اندازه بمبها بیش از 64 میلیمتر می‌باشد و در هنگام فوران حالت پلاستیکی دارند. بعضی اوقات اندازه بمبها بسیار یزرگ می‌باشد به عنوان مثال در انفجار آساما در ژاپن در سال 1935 بمبهایی با قطر 6 الی5 متر و وزن 200 تن تا ارتفاع 600 متر به آسمان پرتاب شد

 

ادامه نوشته

توف چیست؟؟؟؟

 

توف چیست                                                           

در واقع  به سنگهاي پيروکلاستيکي که بيش از 75 درصد قطعات آن کوچکتر از 2 ميلي متر باشد، توف گفته مي شود. توفها را براساس اندازه قطعات به انواع توف دانه درشت و توف دانه ريز تقسيم مي کنند. براساس نوع قطعات به توف شيشه اي، توف بلورين و توف سنگي تقسيم مي شوند. در توف شيشه اي بيش از 50 درصد قطعات را شيشه آتشفشاني تشکيل مي دهد. در توف بلورين بيش از 50 درصد توف از همان ماگماي عامل انفجار تشکيل شده و حاوي بلورهاي زياد است. توف سنگي حاوي بيش از 50 درصد قطعات سنگي است که از محدوده دهانه آتشفشاني به هنگام انفجار کنده و پرتاب شده اند.
   و به قطعات منفصل آتشفشانهاى زيردريايى اغلب با رسوبات دريايى مخلوط مى شوند توفيت گويند.
   غبار آتشفشانى يک گدازه سخت شده مى‌باشد که شامل ذرات ريز مى‌باشد. اين غبار در طى فوران يک اتشفشان خارج شده است.

انواع توف :

 توفهاي نفوذي
   اخيرا از زونهاي گسلي بعضي کمپلکس هاس حلقوي گزارش شده است. در اينجا مشاهده مي شود که اين توفها در داخل سنگهاي اطراف نفوذ نموده اند. با وجوديکه اين مواد عمدتا از قطعات گرد شده ميزانهاي مشکله سنگها از جمله کوارتز، فلدسپات ، اوژيت و غيره با قطري حدود 1/0 ميليمتر تشکيل شده اند، ولي قطعات درشت تر سنگها نيز همواره با قطعاتي که از نظر اندازه با آنهايي که با برش هاي انفجاري يافت مي شوند مشارکت دارند، منتها تعداد آنها کمتر است. تصور مي رود که شرايط تشکيل آنها در اصل مانند برشهاي انفجاري است ولي خرد شدگي انفجاري که جريان گاز را به دنبال داشته در عمق زيادتر و تحت فشار بيشتر به وقوع پيوسته است.
  
   توفهاي جوش خورده
   توفهاي جوش خورده عمدتا در پيروکلاست هاي جرياني يافت مي شوند. دماي بالاي مواد پيروکلاستيکي که در زمان کوتاهي روي هم انباشته مي شوند، موجب متراکم و سخت شدن اين مواد مي شوند. قطعات پاميس در اين سنگها عمدتا حالت کشيده داشته و به شيشه تبديل شده اند.
  
   توفهاي کريستالي
   توفهاي کريستالي کميابند و به شرايط تشکيل ويژه اي نياز دارند. اين توفها معرف فنو کريستال هايي هستند که به وسيله ماگما از اعماق به طرف بالا آورده شده، چنين ماگمايي سرشار از کريستالهايي بوده اند که اکنون در توفها يافت مي شوند. يک انفجار در مجرا مي توانسته در ستون ماگما گسيختگي ايجاد نموده، کريستالها بر اثر اصطکاک با هوا از ماده مذاب جدا گردند. انباشتگي مجرا (اغلب با شکل کامل کريستالي) مي تواند از اين طريق در دامنه هاي آتشفشان صورت پذيرد و زمينه هاي مناسبي را براي کلکسيونرهاي کاني ها فراهم آورد. کريستالهاي لويسيت و اوژيت در اطراف وزوو يکي از بارزترين نمونه هاي اين فعل و انفعال به شمار مي آيد.

 

طرز تشکیل توف و توفیت و غبار آتشفشانی چیست

 توف سنگي است که از تحکيم و سيمان شدگي خاکسترهاي آتشفشاني ايجاد مي شود. گاهي نيز از اين اصطلاح به صورت عمومي براي تمامي سنگهاي پيروکلاستيک تحکيم يافته استفاده مي شود.

 

غارشناسی

 

ماهیت غارشناسی و کاربرد آن:

·         کاربرد غارشناسی در آب شناسی شایان توجه است و در تعیین آبهای زیر زمینی در هر کشور سهم به سزایی دارد.

همچنین از نظر جلوگیری از خرابی شهرها و روستاها بر اثر سیلابها و طغیان رودها به ویژه در زمین های آهکی اهمیت زیادی دارد.
هنگام ساختن مجاری (لوله کشی) آب در زمین های آهکی، مطالعه غارها به ویژه آنهایی که از دید پنهان هستند، الزامی است.
اگر در ساختن سد مطالعه غارشناسی کافی انجام نگرفته باشد و احیانا غارهایی در زیر محل سد وجود داشته باشند، آبهای پشت سد در غارها نفوذ می کنند و در نتیجه سد بدون استفاده می شود.

ادامه نوشته

 

اکتشاف

بخش اكتشاف مديريت زمين شناسي و اكتشاف معدني منطقه شمال شرق که در سال 74 شروع به كار نموده است، با داشتن 55 پروژه در کارنامه خود، یکی از فعالترین و اساسی ترین بخش های این مرکز است. کارشناسان این بخش با توجه به پتانسیل های معدنی مناسب در منطقه شمال شرق کشور، در زمینه های گوناگون فعالیت می کنند.

ادامه نوشته

صنعت و معدن

 

صنعت و معدن از ديرزمان ارتباطي تنگاتنگ با يكديگر داشته اند، انسان عصر باستان از طلا، نقره و يا مس (مواد معدني) در ساخت صنايع آن زمان كه محدود به ظروف و يا ساخت پيكره هاي خدايان و زيورآلات مي شد بهره مي بُرد و انسان عصر تكنولوژي از مواد معدني در ساخت همه ملزومات از لوازم آرايش گرفته  تا صنايع سنگين و هسته اي استفاده مي كند.

ادامه نوشته

نحوه تشکیل منظومه شمسی

 

•  

خورشيد ما كمي بيش از چهار و نيم ميليارد سال پيش تشكيل شده است. خورشيد ما نيز مثل هر ستاره ديگري در جهان به شكل توده در هم پيچيده اي از ابرهاي گازي كه عمدتا از هيدروژن و هليم تشكيل شده بود به وجود آمده اما خرده ريزه هايي كه از انفجار ساير ستاره ها باقي مانده بودند، غبارهاي بسيار ريز كيهاني كه از عناصر سنگين تر همانند كربن، اكسيژن، آلومينيوم، كلسيم و آهن تشكيل شده بودند، نيز در سرتاسر اين ابرها پراكنده بودند. اين ذرات گرد و غبار كه حتي از ذرات غباري كه لبه پنجره مي نشيند، كوچك تر است، به عنوان نقاط تجمع در سحابي خورشيدي عمل مي كند. ساير موارد از جمله يخ، دي اكسيد كربن منجمد، دور اين نقاط گردهم مي آيند و بدين ترتيب اين ذرات كم كم بزرگ و بزرگ تر شده و به اجرامي به اندازه يك دانه شن، يك صخره و نهايتا يك تخته سنگ تبديل مي شوند. طي چند ميليون سال، تريليون ها تريليون قطعه يخي، سنگ ريزه و اجرام فلزي در اطراف خورشيد جوان گردهم مي آيند. طي ربع ميليارد سال بعد بسياري از اين اجسام در يكديگر ادغام شده و بدين شكل سيارات بزرگ ، اقمار، سيارك ها و اجرام موجود در كمربند كوئيپر به وجود مي آيند. (براي كسب اطلاعات بيشتر مي توانيد به مقاله tightening our kuiperbelt كه در شمار فوريه 2003 نشريه Natural History به چاپ رسيده است مراجعه كنيد.) اجرام كوچكتري كه حول خورشيد در حال چرخشند، طي مدت هاي طولاني كه از تشكيل آنها گذشته است، چندان تغيير نكرده اند.

 

 

ادامه نوشته

قاتل دایناسور ها شناسایی شد!!!

 

بررسی های کیهانی پیدایش شهاب سنگی را فاش کرده است که با برخورد به زمین در 65 میلیون سال پیش موجب انقراض نسل دایناسورها شد. اخترشناسان هم اکنون اطلاعات گسترده ای از بیش از 40 خانواده شهاب سنگ ها دارند که درحقیقت خرده سنگ هایی از سنگ های آسمانی عظیم الجثه هستند و در عین حال می توانند به هنگام از هم تکه شدنشان به بررسی دقیق آنها بپردازند.

اخیرا "دیوید نزوورنی" و تیم همراهش از انستیتو تحقیقات جنوب غرب آمریکا در کلورادو گروه جدیدی از شهاب سنگ ها را شناسایی کرده است که خانواده "باپتیسیانا" نام داشته و شهاب سنگی به طول 40 کیلومتر بزرگترین عضوشناخته شده آن محسوب می شود.

بر اساس گزارش "نیوساینتیست" شهاب سنگی که قاتل دایناسورها لقب گرفته است، احتمالا عضو گم شده این خانواده بوده است که به وسیله برخورد در بخش داخلی کمربند شهاب سنگی در 160 میلیون سال پیش تشکیل شده بود.

تیم محققان این انستیتو برآورد کرده است که این شهاب سنگ 10 کیلومتری - یکی از 300 تکه شهاب سنگ مادر 170 کیلومتری - (65 میلیون سال پیش) به زمین برخورد کرده باشد.

دیگر تکه های این شهاب سنگ ممکن است به سیاره "ونوس" برخورد کرده و حتی مسوول شکل گیری "تیکو" بزرگترین حفره ماه باشند .

دایناسور چیست؟؟ ( برای کودکان)

 

دايناسور چيست؟

ميليونها سال قبل، مدتها پيش از آن كه بشري روي زمين باشد، دايناسورها وجود داشتند. دايناسورها، يكي از انواع خزندگان ماقبل تاريخ هستند كه در دوران مزوزوييك، عصر خزندگان، مي زيستند

 

ادامه نوشته

سيمان شدگى و نقش آن در ميزان توليد نفت از افقهاى ماسه سنگى مخزن آسمارى در ميدان منصورى-اهواز

 

 سيمان شدگى و نقش آن در ميزان توليد نفت از افقهاى ماسه سنگى مخزن آسمارى در ميدان منصورى-اهواز

ارزيابى و آناليز مقاطع نازک ميکروسکوپى نشان مى دهد که ميانگين نسبت ماسه سنگ به کربنات در تعدادى از اين چاهها براى زونهاى 2 و3 به ترتيب حدود 48/8 و 02/1 مى باشد. براساس مطالعات پتروگرافى مشخص گرديد که دانه هاى اصلى سازنده بخش هاى ماسه سنگى اغلب از کوارتز و مقدارى هم از آهک، دولوميت، انيدريت وژيپس تشکيل شده است که داراى جورشدگى ضعيف تا متوسط هستند.

ادامه نوشته

عسلویه کجاست؟؟؟

 

مكان و موقعيت

اين منطقه در شرق استان بو شهر در حاشيه خليج فارس در 300 كيلومتري شرق بندر بوشهر570 كيلومتري غرب بندر عباس واقع است(همجواري استان بوشهر با استان ها :از شمال به فارس ،از شرق به هرمزگان و از غرب به خوزستان كهكيلويه و بويراحمد) و حدود 100 كيلومتر باحوزه گاز پارس جنوبي كه درميان خليج فارس واقع شده (دنباله حوزه گنبد شمالي قطر ) فاصله دارد

 

ادامه نوشته

مديريت مخزن فراتر از مهندسي مخزن است

 

مديريت مخزن فراتر از مهندسي مخزن است

يکي از موضوعات مهم و مطرح در مهندسي نفت، مديريت مخازن نفت و گاز است. توليد بهينه و بيشتر از مخزن مستلزم برنامه‌ريزي، سازماندهي و نظارت صحيح و قوي بر عمليات‌هاي مرتبط با مخزن و توسعه آن است. "مديريت مخزن" پاسخي به اين دغدغه‌هاست. متن ذيل حاصل گفتگويي است که با مهندس آل‌آقا، مدير مهندسي نفت شرکت متن (مهندسي و توسعه نفت)، صورت گرفته است

                                               

ادامه نوشته

آتشفشانها در فضا

 

                                                              

اطلاعات اوليه

روش مقايسه از مشخصات اختر شناسي جديد است.براي مطالعه قوانين حاكم بر تكامل و ساختمان يك جسم فضايي ، پيدا كردن يك يا چند جسم مشابه آن در فضا و يافتن وجه اشتراك و تفاوت آنها مفيد مي‌باشد. با تعيين عللي كه منجر به تشابه يا اختلاف مي‌شوند، پرداختن به كار اصلي آسان‌تر است. تشابهات ، جنبه‌هاي مشتركي را كه بر تكامل اجسام مورد علاقه تاثير مي‌گذارد نشان مي‌دهد و عدم تشابه مشخص كننده عواملي مي‌باشد كه مسير‌هاي مختلف تكامل آنها را تعيين مي‌نمايد.

ادامه نوشته

تصاویری زیبا از فسیل ها

 

                                                                                   گردآروي تصاوير : محمد علي يبلويي

دومين کنگره ملی مهندسی نفت ايران توسط دانشگاه صنعت نفت

 

                                              http://www.nipec.ir/     

                                                      

                      

ذخایر فراوان نفت و گاز در مناطق شمالی ایران

 

نتایج تازه‌ترین تحقیقات زمین‌شناسان كشورمان نشان می‌دهد كه مناطق شمالی، شمال شرقی و شمال غربی ایران دارای ذخایر فراوان نفت و گاز است.

به گزارش نفت تایمز به نقل از ایسنا، دكتر محمد قویدل - از زمین شناسان مطرح كشور - با بیان این مطلب گفت: نتایج تحقیقات زمین شناسان ایرانی در منطقه گرگان نشان می‌دهد كه این منطقه در دوران اول زمین‌شناسی پویایی زیادی داشته است.

به گفته وی مطالعات ریز فسیلی در این مناطق اثبات كرده است كه منطقه گرگان در اواسط دوران اول زمین‌شناسی در ناحیه اقیانوس بزرگی قرار داشته كه همین امر و وجود موجودات فراوان در این اقیانوس باعث تشكیل ذخایر عظیم نفت و گاز در منطقه گرگان، ناحیه دریای خزر و حتی شمال غرب ایران شده است.

وی با مهم دانستن نواحی شمال ایران اعلام كرد: بررسی‌های اولیه در این مناطق وجود ذخایر هیدروكربنی عظیم را ثابت كرده است

                                           

دایناسور ها

 

دایناسورها بین ۶۵ تا ۲۳۰ میلیون سال پیش بر روی زمین زندگی می‌‌کردند.

دایناسورها برخلاف دیگر خزندگان نظیر مارمولکها، پاهای بلند و کشیده‌ای داشتند که آنها را قادرمی ساخت بدن خود را از سطح زمین بالا نگه‌دارند. آنها به سهولت بر روی زمین حرکت می‌‌کردند و برخی نبز به خوبی می‌‌دویدند. دایناسورها گونه‌های متنوعی از قبیل، گیاه خواران غول پیکر به طول 27 متر (90 پا)و گوشتخواران سریع السیرکه بعضا" کوتاه تر از 5/1 متر (5 پا) بودند را شامل می‌‌شدند.

 

 

ادامه نوشته

درباره موزه علوم زمین مشهد

 

موزه علوم زمين

موزه علوم زمين مديريت زمين شناسي منطقه شمال شرق، يكي از ديدني ترين موزه هاي شهرستان مشهد به شمار مي آيد و نه تنها از نظر علمي اهميت بسيار زيادي در ارائه مفاهيم علوم زمين به دانش آموزان،‌دانشجويان و معلمين و اساتيد دانشگاهها دارد،‌ بلكه از لحاظ اجتماعي، يكي از نقاط قوت منطقه محسوب مي شود. به دليل تازه تاسيس بودن اين مجموعه،‌ دراين قسمت با انواع نمونه هاي موزه آشنا مي شويد. بديهي است اصل نمونه ها از آنچه شما اينجا مشاهده مي كنيد،‌به مراتب زيباتر و جالب تر هستند!

 

ادامه نوشته

آب های معدنی و فوائد آن

 

آبهای معدنی ( Inorganic Water ) ، آبهایی هستند که در یک کیلوگرم آنها لااقل هزار میلی گرم نمک و یا 250 میلی گرم انیدرید کربنیک آزاد موجود است.

 

نگاه اجمالی

آبهای معدنی ، از چشمه‌های طبیعی یا چشمه‌هایی که مصنوعا ایجاد کرده‌اند، جریان دارند و آنها را در همان سرچشمه در ظرف مخصوصی پر می‌کنند و برای مصرف حمل می‌نمایند. آب چشمه‌ها بطور کلی دارای نمکهایی هستند که در موقع عبور آب از سطح زمین در آن حل شده ولی آب مقطر فاقد این نمکهاست. مقدار این نمکها در آبهای معدنی بمراتب زیادتر و لااقل به یک در هزار می‌رسد.

 

ادامه نوشته

تصاویری بسیار زیبا از کانی ها

 

Fluorite samples.	galena sample
fluorite sample	dioptase sample
gold sample	galena sample
gold sample	fluorite sample
gold sample	gold sample
galena sample	gold sample
gold sample	sphalerite sample
stilbite sample	stilbite and apophyllite sample
gold sample	stibnite sample
tennantite sample	sulfur sample
sulfur sample	tincalconite ( after borax) sample
topaz sample	topaz sample
tourmaline sample	uranium sample
uranium sample	vanadinite sample
wulfenite sample	barite sample
stibnite sample	wulfenite sample
wulfenite sample	barite sample
barite sample	barite sample
barite sample	barite sample on fluorite
beryl sample	bornite sample

gold sample	gold sample
gold sample	gold sample
gold sample	Wire gold sample
Gold leaf on quartz	Gold leaf sample
Gold in Quartz sample	Gold and sphalerite sample

Gypsum sample	Gypsum sample (selenite variety
Calcite sample.	Calcite sample.
Calcite on quartz sample	Calcite with pyrite
Calcite sample.	Apatite sample.
Aragonite sample.	Aurichalcite sample.

Autunite sample.	Azurite sample.
Azurite and Malachite sample.	Azurite samples.
Azurite samples.	Calcite and adamite sample.
Apatite samples	Asbestos (chrysotile) sample.
Asbestos (chrysotile) sample.	Silver sample.
Siderite	Silver sample.
Silver sample.	Smithsonite sample.
Smithsonite sample.	Silver sample.
Silver sample.	Chalcopyrite sample.
Chalcopyrite sample.	Cinnabar sample.

Chrysotile asbestos sample.	Cinnabar sample.
Creedite sample.	Colemanite sample.
Copper sample.	Microcline feldspar sample.
Garnet (grossular) sample.	Kaolinite sample.
Fluorite on calcite sample.	Fluorite sample.
Gold sample	Fluorite sample.
Gold sample	Rhodochrosite sample (pink mineral
Realgar sample.	Rhodochrosite sample.
Rhodochrosite sample.	Rhodochrosite sample.
Scheelite on fluorite sample.	Piece of calcite before placing in vinegar.

Rock salt sample.	Pieces of halite.
Pyrite sample.	Coins and jewlery made from important minerals.
Galena sample.	Galena broken apart showing cubic cleavage.
Limonite pseudomorphs. Limonite is a field term used to describe a rock made up of a mixture of mainly amorphous mineral-like substances. Term is applide generally to any iron hydroxide that cannot be defined compositionally or mineralogically without elaborate tests.	Calcite sample.
Variety of minerals.	Pyrite sample.

Graphite sample.	Malachite sample.
Sulfur sample.	Topaz samples.
Milky quartz sample.	Amethyst sample, a variation of quartz.
Quartz sample.	Labradorite feldspar sample.
Labradorite feldspar sample.	Agate, a variety of quartz.

Hematite sample.	Bornite sample.
Chalcopyrite sample	Manganese nodules on the sea floor
Lizardite sample (the large grain in the middle that is a pale green/blue color)	Ferrosilite sample
Native copper	Smectite group sample
The white crystals are the mineral sanidine	Pyrope garnet (the red in the picture is the garnet)

Pigeonite sample	Ferroan enstatite sample
Dolomite sample	Limonite sample
Graphite sample showing foliation	Talc sample
Asbestos sample	Muscovite mica sample
Pyrite on a sample of galena	Wavellite sample

 

 

ماراتن هفتم

 

 

سرانجام هفتمين دوره رقابت سراسري مسيه ايران شامگاه 5 شنبه 20 ارديبهشت ماه 1386 در پارك ملي كوير ، كاروانسراي تاريخي قصر بهرام واقع در استان سمنان، که رصدگاه بسیاری از منجمان ایرانی است برگزار شد. در این رقابت بيش از 110 شركت كننده از نقاط مختلف ايران شرکت داشتند و با ابزار خود شبی به یادماندنی را نظاره گر آسمان پر ستاره بودند.

عکس از اميرحسين ابولفتح

 

فسیل دریای شمال

 

فسیل دریا ی شمال

 

نخستین فسیل یک دایناسور که در نروژ پیدا شده است از لحاظ میزان عمق کشف بی نظیر  است این موجود ۲۰۰میلیون ساله در عمق۳/۲ کیلو متری زیر بستر دریای شمال توسط یک سکوی حفاری نفت پیدا شد آقای هروم فسیل شناس نروژی دانشگاه اسلو در مجله ژئولوژی گفت این اولین باری است که استخوان یک داینوسور در چنین عمقی کشف شده است.

مشاهیر زمین شناسی

 

 

درخت تو گر بار دانش بگيرد

 به زير آوري چرخ نيلوفري را

 

ميهن ما از دير باز پرورنده انسانهايي شايسته و متفكر بوده است. برگهاي تاريخ بارها و بارها به نام انديشمندان و دانشمندان ايراني آراسته شده است. علوم زمين نيز با توجه به ويژگيهاي منحصر به فرد ايران ، پيوسته مورد توجه محققان و دانش پژوهان بوده است . در اين بخش با اساتيد و بزرگان معاصر علم زمين شناسي بيشتر آشنا مي شويم.

 

زندگي نامه مهندس نصرالله خادم

 

مهندس نصرالله خادم در سال  1289 تهران متولد شد ، و پس از دريافت ديپلم از دبيرستان علميه تهران ، در سال 1312 همراه آخرين گروه اعزامي به خارج ، رهسپار فرانسه گرديد . در اواخر سال 1317 پس از گذراندن دوره مهندسي معدن از دانشكده معدن پاريس كه شهرت و اعتبار فراواني در زمينه معدن دارد ، به ايران برگشت .او در تمامي مراحل تحصيلي از شاگردان ممتاز و نمونه بود . پس از انجام خدمات سربازي در خدمات دو لتي به ترتيب در سمت هاي مهندسي معدن زغال سنگ شمشك ، نظارت معادن خصوصي حوضه البرز ، رياست معدن ذغال سنگ شمشك ، بازرس شركت سهامي معادن زغال سنگ ، مدير عامل معادن هرمزگان و قشم ، غضو هئيت مديره و سپس مدير عامل شركت سهامي كل معادن و ذوب فلزات به كار پرداخت .

به موازات اين مشاغل فني و اداري ، آموزش درس زمين شناسي را نيز در دانشكده علوم دانشگاه تهران به عهده گرفت . اكثر كساني كه با فعاليت هاي ايشان كم و بيش آشنا هستند بر اين باورند كه خادم در بنيان گذاري صنعت نوين معدن كاري ايران نقش بسيار ارزشمندي داشته است . كوشش هاي درخشان او در بخش دو لتي ، و راهنمايي هاي مفيد او در تجسس خصوصي معادن در اكتشاف معدن طلاي موته و كشف معدن سرچشمه ( با همكاري زنده ياد مهندس علي انتظام ) و مواردي ديگر از اينگونه ، موجب مي گردد كه در تاريخ معدن كاري جديد ميهن عزيزمان ، نامش جاودان بماند . وي در اواخر سال 1339 پس از تصويب قانون تاسيس سازمان زمين شناسي كشور ، عهده دار تشكيل اين سازمان گرديد و توانست در زماني كوتاه با گزينش و جلب جوانان مستعد دانش آموخته در رشته علوم زمين و همكاري شماري از كارشناسان سازمان ملل متحد ، اين مؤسسه جوان و نو پا را به سطحي شايسته و در خور تحسين ناظران بين المللي برساند و متخصصان كار آمدي در رشته هاي مختلف علوم زمين تربيت نمايد . در كوتاه زماني براي بخش بزرگي از پهنه گستره ايران زمين ، نقشه هاي زمين شناسي با مقياس 00000 1/1 و 0000 25/1 همراه گزارش هاي آنها با كيفيتي بسنده در سطح جهاني ، تهيه و انتشار يافت . در زمينه شناسايي و كشف كانسار هاي معدني اعم از فلزي و غير فلزي ، بررسي هاي دقيق با همكاري واحد هاي ژئو فيزيك زمين و هوايي و ژئو شيمي به عمل آمد و شماري از ذخاير معدني كشور شناسايي و گزارش هاي آنها تهيه و تاثير زير بنايي اين سازمان در اقتصاد كشور نمايان تر گرديد .

بخش زمين شناسي مهندسي سازمان ، با خدمات شايسته و ارزنده خود توانست اهميت سازمان را در امور فني كشور بهتر بشناساند . در بخش مركزي سازمان آزمايشگاه هاي مختلف و مجهزي در رشته علوم زمين مانند : تجزيه سنگهاي معدن و اسپكتروگرافي ، آب شناسي ، كاني شناسي ، ژئو شيمي ، سنگ شناسي، ديرينه شناسي و همچنين كارگاه نيمه صنعتي پر عيار كردن سنگهاي معدني ايجاد شد كه نه تنها پاسخ گوي پژو هش هاي مورد نياز گروههاي صحرايي سازمان مي باشد ، بلكه به معدن كاران بخش خصوصي نيز كمك هاي شايان توجهي مينمايد .

در واحد كار تو گرافي ، تهيه نقشه هاي زمين شناسي با كيفيت بين المللي چاپ و انتشار يافت . كتابخانه سازمان كه در كشور ، بهترين مرجع در زمينه علوم زمين شناسي و معادن ايران است به وجود آمد . موزه اي زيبا ازكاني ها و سنگها ، فسيل ها و نيز نمايشگا هي كوچك و ديدني از ابزار هاي معدن كاري ايران باستان فراهم گرديد . سر انجام در دوراني كوتاه دانسيته هاي پايه اي زمين شناسي سازمان جهان گسترش يافت و مورد توجه محافل جهاني قرار گرفت كه در اوايل سال 1353 در كميسون بين المللي تهيه نقشه هاي زمين شناسي جهان CGMW كه در پاريس تشكيل شد ، با وجود پيشينه چندين ده ساله سازمان هاي زمين شناسي در كشور هاي ديگر منطقه ، تهيه و تلفيق نقشه هاي زمين شناسي خاور ميانه ، به سازمان زمين شناسي ايران واگذار شد .

همكاران و همراهان مهندس نصرالله خادم در طي مدت 14 سال اوليه تاسيس اين مجتمع پژوهشي و فني هرگز فراموش نمي كنند كه بنيان گذاري اين سازمان و راهبري كارشناسان جوان آن ضمن بهره مند شدن كوتاه مدت از متخصصان سازمان ملل ، به عهده اين شخصيت خستگي نا پذير بود كه تا زمان باز نشسته شدن ( مهر ماه 1353) در توسعه و سربلندي آن صادقانه كوشيد و به آن عشق ورزيد . وي به استعداد جوانان ايراني در جهت بسندگي كشور و بي نيازي از بيگانگان سخت باور داشت و تا واپسين دم حيات نيز بر آن پاي فشرد .

آري چنين بود : اين پير فرزانه در راه پرورش سازمان زمين شناسي كشور از هيچ كوششي فرو گذار نكرد و هر رنجي را با شكيبايي به جان خريد و در برابر نا سپاسي و داوري هاي نا بجا با لبخندي پر معنا ، بردبار و خاموش ماند . به اين سروده حافظ بزرگ ايمان داشت و با منش خود ، آنرا به ياد همگان مي آورد .

غبار راه طلب كيميـاي هر روزي است          غلام دولت آن خاك عنبرين بويم

در مهر ماه 1353 از طرف كاركنان سازمان به مناسبت باز نشسته شدن ايشان و تني چند از پيشكسوتان ديگر ، همايش گرمي در سالن كتابخانه سازمان برگزار شد . در اين مراسم جناب آقاي مهندس عليپور از طرف كليه همكاران يادماني به حضور ايشان تقديم نمود . مهندس خادم  در پايان اين گرد همايي مطالب بسيار ارزشمند و پند آموزي بيان فرمود كه بر روي نوار ضبط است . اينك بخشي از آن سخنان :

" برگزاري اين مراسم و دريافت هدايا بزرگترين پاداش زحمات گذشته ماست . و من شخصا آن را به هر هديه ديگري كه قرار ميشد از طرف شخص يا مقام ديگري به من داده ميشد ، ترجيح مي دهم . من اين هديه را به عنوان شيئي گرانبها كه نشانه و يادگار 14 سال همكاري صميمانه و محبت واقعي شما دوستان مي باشد ، نزد خود نگه داشته و عزيز مي دارم .000 من اميدوارم كه با نيروي جوان و فعالي كه عهده دار امور سازمان گشته ، اين راه را به خوبي طي كرده و هر روز خبر هاي خوشي از سازمان و پيشرفت هاي آن به گوش همه ما برسد . ما چون در پرورش اين نهال سهيم بوده ايم ، بنابر اين خوشحال خواهيم شد كه بيش از پيش اين نهال برومند تر شده و پر ثمر تر گردد . سخن را كوتاه مي كنم و فقط مي گويم صادقانه و صميمانه آنچه را مي توانستم انجام دهم ، پياده نمودم 00000 "

زنده ياد مهندس نصرالله خادم تا 15 ارديبهشت ماه 1378 كه چشم از جهان فرو بست ، دلبستگي هاي خود را به بررسي هاي علمي و فني و توجه به پيشرفت هاي سازمان زمين شناسي و اكتشاف معدني كشور حفظ نمود .

زمین شناسی اقتصادی در ایران

 

زمین شناسی اقتصادی در ایران

 

 

 

تاریخچه استفاده از فلزات در ایران :

در مورد تاریخ استفاده از مس نظرات ضد و نقیضی دیده می شود. گروهی استفاده از آن را در حدود 20 هزار سال پیش از میلاد، و عده ای تاریخ استفاده آن را به حدود 12 هزار سال پیش از میلاد و به کشور مصر نسبت می دهند. برخی ساکنان اولیه ایران را نخستین ذوب کنندگان و استفاده کنندگان از فلز مس تصور می کنند و تاریخ آن را به حدود 9 هزار سال پیش از میلاد می دانند. با این حال، به نظر بسیاری از باستان شناسان استخراج و ذوب مس توسط ساکنان اولیه ایران و در محلی به نام تل ابلیس صورت گرفته است.

براساس شواهد باستان شناسی و معدن کاری قدیمی، مرکز، شرق و شمال ایران دارای کهن ترین پیشینه فلزگری می باشند. اواخر هزاره هفتم در ایران را مرحله گذر از عصر نوسنگی به عصر فلزات می دانند، در حالی که عصر نوسنگی در اروپا تا هزاره چهارم ادامه داشته است.
در سال 1966 در فرانسه مجسمه گوسفندی از فیروزه ساخته شده بود و در موزه ای به عنوان هنر 7000 ساله ایران، به تماشای همگان گذاشته شد و این موضوع نشان از آن دارد که تاریخ استخراج و به کارگیری فیروزه در ایران، به بیش از 7000 سال پیش می رسد. همچنین کوره های قدیمی ذوب فلزات و سرباره های باقیمانده آنان، در دامنه رشته کوه های زاگرس و البرز تا کویر یزد، کرمان ، قم ، کاشان ، خراسان و همچنین در دامنه رشته کوههای بلوچستان مانند سرباره های معدنی مس چهل کوره و معادن متروکه سرب و روی بین ناحیه خارستان و بید ستر تفتان حاکی از مهارت نیاکان ما در امر استحصال فلزات از مواد معدنی دارد.

وجود کلمه aios به معنی فلزات در زبان هند و اروپایی، نشان دهنده این است که تمدن هند و اروپایی پیش از مهاجرت، به عصر فلزات رسیده اند. این کلمه در لاتین aes به معنی مفرغ و مس و در سانسکریت به ayas یعنی آهن تبدیل شده است. واژه آهن در زبان پارسی مشتق از آسن asen (در زبان کردی) می باشد که واژه های آیزن eisen (آلمانی) و آیرون iron (انگلیسی) از آن مشتق شده است.

از آغاز هزاره سوم پیش از میلاد، در نوشته های دوره های پادشاهی سومری، بابلی و ایلامی اغلب از پیشرفت های ایرانیان در زمینه صنعتی ، معدنی و بازرگانی یاد داشته است. در این مراکز صنعتی، فلزگرایی و سفالگری – صنعت سنگ صابون و سنگ مرمر، رونق فراوانی داشته است و همچنین در کارگاههای آنها سنگ های نیمه قیمتی چون عقیق ، سنگ لاجورد و فیروزه تولید، شده است.

آغاز عصر مفرغ (برنز) در ایران، درست همزمان با 2 هزار سال پیش از میلاد بوده است. کشف مفرغ موجب ساخت بیشتر اشیای فلزی و تقاضای روزافزون مواد خام شد. احتمال می رود که معدن قلع ده حسین در نزدیکی شازند در این زمان شناخته شده باشد. بین سالهای 1000 تا 2000 میلادی، فلز آهن نیز در ایران به کار گرفته شد. کاربرد عمومی فلز آهن، در جنگاوری و کشاورزی، اوضاع تجارت را در آغاز هزاره اول تغییر داد زیرا این تجارت بر پایه خرید و فروش مس و فلزاتی بود که با مس ترکیب می شوند. احتمال می رود که کانسارهای آهن شاه بلاغ (جنوب زنجان)، ماسوله و گل گهر در این برهه از زمان شناخته شده اند.

در نیمه دوم هزاره اول پیش از میلاد، با تاسیس دولت نیرومند هخامنشی، شناخت زمین و بهره برداری از ثروت های نهفته آن، روبه گسترش نهاد و استخراج مس، طلا، نقره، سرب، روی و دیگر فلزات به فراوانترین حد خود رسید. ایرانیان در این زمان، از آهن در تهیه پولاد استفاده می کردند و در تهیه جنگ افزار و ساختن پل استفاده می نمودند و سپس این پل ها را با قیر اندود می نمودند که هنوز هم بدون زنگ زدگی باقی مانده اند. همچنین برای استحکام ساختمان های تخت جمشید و پاسارگاد، از آهن و سرب استفاده شده است. در این دوره طلا و نقره نیز کاربرد فراوانی داشته است و تصور می شود که معادن طلای زرشوران تکاب، زرین اردکان یزد، کوه زر دامغان، کوه زر تربیت حیدریه، قلعه زری بیرجند، سرب و روی کوه سورمه فیروزآباد، آهن نیریز و فیروزه نیشابور در این دوره ایجاد شده اند.

در دوره ساسانیان کانسارهای سرب، روی، مس، طلا و آهن زیادی شناخته شده اند. یشتر اشیاء و ابزار فلزی که در حفاریهای باستان شناسی به دست آمده، متعلق به دوره ساسانی می باشد و از جمله معادنی چون سرب و نقره نخلک، سرب و نقره خارستان و سرب و نقره آهنگران ملایر قابل اشاره است.

با حمله اعراب به ایران، فعالیت های معدنی زمانی را به انحطاط گذراند. اما در سده های سوم و چهارم که به نام دوره رنسانس اسلام نامیده شده است، صنایع فلزی و معدن کاری بتدریج رونق نهاد.

در دوره صفویان استخراج از معادن زیرزمینی انجام گرفت و در این دوره قلع در این یافت نمی شد اما آهن و فولاد، طلا و نقره به مقدار زیادی استخراج می شد. در دوره قاجاریه و به ویژه زمان امیرکبیر، اقداماتی برای بهره برداری از معادن طلا به عمل آمد. از معدن طلای موته در نزدیکی دلیجان در این دوره نیز بهره برداری شده است.

آرسنیک به مقدار زیادی به صورت زرنیخ زرد و قرمز در کردستان و حوالی قزوین دیده شد. همچنین گوگرد، نمک طعام، شوره و زغال سنگ به صورت معادن روباز یافت شدند. در این دوره نفت و سنگ نمک از جزیره قشم، گل اخری در جزیره هرمز و ابوموسی، گوگرد در شرق و غرب بندرلنگه و فیروزه در نیشابور یافت شدند.

در اوایل سده چهاردهم هجری خورشیدی، با پیدایش ثبات اوضاع سیاسی در ایران، برنامه هایی در جهت صنعتی شدن کشور انجام گرفت مانند احداث مجتمع ذوب آهن و ذوب مس و کارخانه های بافندگی، قندسازی و سیمان

نخستین فعالیت های معدنی از سوی دولت در حدود 1313 در مناطق انارک و شمشک آغاز گشت. در سال 1316 معدن زغال سنگ گلندرود (در استان مازندران) گشایش یافت. همچنین معادن سرب و روی در حوضه های انارک – اصفهان – یزد، معادن مس عباس آباد و زنجان نیز مورد اکتشاف و بهره برداری قرار گرفتند. در سال های بین 1340 – 1332 مطالعات زمین شناسی توسط شرکت های نفت در پهنه های رسوبی تمرکز یافت و امکان وجود نفت و گاز در آنها مورد ارزیابی قرار گرفت. 

 

 

عوامل موثر در اقتصادی شدن مواد معدنی

• ارزش ماده معدنی: که مهم ترین عامل تعیین کننده اقتصادی بودن یک ماده معدنی است و تابع عواملی چون عرضه، تقاضا و مسائل سیاسی می باشد.

عوامل مؤثر در پیشرفت در زمینه اکتشاف ماده معدنی به شرح ذیل می باشد:

الف – پیشرفت در زمینه اکتشاف که بدین وسیله منشاء محیط و چگونگی تشکیل ماده معدنی شرح داده می شود.

ب- مطالعات علمی پیرامون کشف ذخایر اقتصادی.

ج- استفاده از متدهای پیشرفته ژئوفیزیکی و ژئوشیمیایی که بدین وسیله مواد معدنی بخشهای عمیق زمین نیز به خوبی شناسایی می شوند.


د- پیشرفت در زمینه صنعت تغلیظ و تصفیه که باعث استفاده بهینه از مواد معدنی موجود می باشد.

بعنوان مثال امروزه با توجه به پیشرفت علم و انقلاب تکنولوژیک در صدد هستند که با استفاده از باکتریها، از باطله معادن فلزات را بازیافت نمایند.

• عیار ذخیره و توناژ آن:در زمین شناسی اقتصادی بررسی های لازم بر روی عیار و توناژ یک ذخیره انجام می شود تا مشخص شود که آیا بهره برداری از این ماده معدنی اقتصادی می باشد یا خیر/

بعنوان مثال ذخایر رگه ای دارای عیار بالاتری نسبت به ذخایر پورفیری هستند اما چون در اعماق زیاد می باشند، استخراج آنها به صورت زیرزمینی بوده و هزینه زیادی دارد در حالی که در ذخایر پورفیری، استخراج به صورت روباز و با هزینه کمتری انجام می گیرد.

• شکل ذخیره:شکل ذخیره ارتباط مستقیم با روش استخراج ماده معدنی دارد.

چنانچه ذخایر رگه ای در اعماق زیاد، با روش استخراج زیرزمینی و دارای عیار و توناژ بالا و هزینه استخراج بالاست اما ذخایر پورفیری در نزدیکی سطح زمین و در اعماق کم به صورت استخراج روباز Open pit بوده و عیار نسبتا پائین و توناژ بالایی دارد.

• تغلیظ و تصفیه مواد معدنی:که ارتباط مستقیم با عوامل چون شکل، اندازه، رابطه نسبی کانی های مفید و باطله و نوع کانی های مفید و باطله دارد.

فاصله معادن تا بازار مصرف و یا کارخانه و پالایشگاه ارتباط مسقیم با قیمت تمام شده ماده معدنی دارد.

• نیروی متخصص و هزینه های پرسنلی : که ارتباط مستقیم با میزان تولید و قیمت تمام شده ماده معدنی دارد.

• پیشرفت انقلاب تکنولوژیک و استفاده از ماشین آلات جدید : در اکتشاف، استخراج، تغلیظ و تصفیه باعث کاهش هزینه های استخراجی می شود.

این عوامل در طی یک پروژه بررسی شده و شرایط به خوبی سنجیده می شود و سپس اکتشاف و استخراج انجام می شود.

موضوعات مرتبط با عنوان:

• اسکارن
• استخراج
• معدن
• معادن ایران

 

آنومالی ها و موارد استفاده از آنها

 

در زمین شناسی اقتصادی با عنایت به روشهای ژئوفیزیکی، ژئوشیمیایی و با تجزیه مواد معدنی، آنومالی ها Anomalys شناسایی می شوند. موارد استفاده این گرایش در:

• جستجو برای یافتن منابع نفت ، آب و گاز .
• جستجو برای یافتن کانسارهای فلزی و غیرفلزی
• بررسی مسائل زیست محیطی مرتبط با پروژه های اکتشافی می باشد.

با گذشت زمان نیاز به اکتشاف توده های کانساری عمیق و پنهان بیشتر شده و در این صورت می توان گفت که افزایش قیمت فلزات مورد نیاز در صنعت، کانسارهای با عیار پایین به صورت اقتصادی در می آید.
به عنوان مثال در حدود چند دهه پیش کانسارهای مس کمتر از 5/1% در تن اقتصادی نبودند اما با گذشت زمان کانسارهای مس تا حدود 54/0% نیز اقتصادی تلقی می شوند.
این عوامل بستگی مستقیم با عرضه، تقاضا و قیمت فلزات و غیرفلزات و منابع نفت و گاز در بازار جهانی دارد و در مدت زمان کوتاهی قابل تغییر است.
پی جویی و اکتشاف منابع طبیعی مختلف اهمیت زیادی دارد زیرا هنگام بالا بودن تقاضا، می توان استخراج بیشتری از مواد معدنی را داشت.
با آغاز جنگ جهانی دوم و دهه 1950 در کانادا و ایالات متحده امریکا روشهای مدرن ژئوشیمیایی در اکتشاف مورد استفاده قرار گرفت.

 

 

زمین شناسی اقتصادی

 

زمین شناسی اقتصادی 

                                                        

دید کلی

زمین شناسی اقتصادی شاخه‌ای از علم زمین شناسی است که پیرامون شرایط تشکیل مواد معدنی ، مورفولوژی و ریخت شناسی آنها ، بافت و ساخت آنها ، عوامل کنترل کننده پراکندگی مواد معدنی ، توجیه فنی و اقتصادی آنها و بلاخره تقسیم بندی ژنتیکی مواد معدنی بحث می‌کند. در رسیدن به اهداف فوق ، روشهای مختلف تجزیه مواد معدنی ، روشهای ژئوفیزیکی و ژئوشیمیایی و فرآوری مواد انجام می‌گیرد. همچنین در انجام پروژه‌های مختلف اکتشافی باید به مسائل زیست محیطی نیز دقت لازم را مبذول داشت.

مواد معدنی ، زیربنای اقتصاد و صنعت هر جامعه را تشکیل می‌دهند. بشر از همان آغاز آفرینش خود و در طول تاریخ ، بر حسب نیازمندیها و شناخت ، از مواد معدنی استفاده کرده است. اکنون نیز انسان ، از تمامی مواد معدنی به حالتها و شیوه‌های گوناگون ، بهره‌برداری می‌نماید. به عبارت دیگر ، همین مواد معدنی هستند که پاپه و اساس تمدن را تشکیل می‌دهند. زمین شناسی اقتصادی ، پایه و شالوده اکتشافات معدنی و کاربرد مواد حاصل از آن را تشکیل می‌دهد.



تاریخچه

از آغاز آفرینش ، انسان همواره از مواد پوسته زمین در جهت رفع نیازمندی‌های زندگی و دسترسی به رفاه بیشتر استفاده کرده است. سنگها و کانیهای غیر فلزی اولین موادی هستند که انسان اولیه آنها را به کار برده است. آثار بدست آمده از کاوشهای باستان شناسی حاکی از آن است که انسانهای اولیه از فلینت ، چرت و دیگر سنگهای سخت برای ساختن اسلحه و کندن غارها استفاده نموده‌اند و همچنین خاک رس و سنگ را برای ساختن ظروف گلی و اهرام شگفت انگیز مورد استفاده قرار داده‌اند.

ظهور انسان و اشیای دست ساز بشری در عصر پارینه سنگی (Paleolithic old stone age) در 750 هزار سال پیش از میلاد آغاز گشته است. بر اساس مطالعات باستان شناسی ، طلا Au نخستین فلزی بوده که بشر به صورت خالص از رودخانه‌ها جمع آوری نموده و مس نیز نخستین فلزی است که انسان قادر به ذوب آن شده است. در مورد تاریخ استفاده از مس نظرات ضد و نقیضی دیده می‌شود. گروهی استفاده از آن را در حدود 20 هزار سال پیش از میلاد ، و عده‌ای تاریخ استفاده آن را به حدود 12 هزار سال پیش از میلاد و به کشور مصر نسبت می‌دهند.

سیر تحولی و رشد

• بر طبق نوشته‌های هرودت ، یونانیان در سالهای 420 تا 384 قبل از میلاد از رگه‌های کوارتزی برای کشف ذخایر طلا استفاده نموده‌اند.

 

• ابو علی سینا ، فیلسوف و دانشمند ایرانی ( 1037 ـ 980 میلادی ) اولین کسی به شمار می‌رود که مواد معدنی را تقسیم نموده است. این رده بندی شامل سنگها ، فلزات ، سولفورها ، نمکها و ترکیبات دیگر می‌باشد.
  
  
• اولین نظریه در مورد منشأ مواد معدنی توسط جورج اگزیکولا در سال 1556 ارائه شد. این دانشمند به کمک مطالعات دقیق انجام شده روی ناحیه معدنی ارزبرگ آلمان ، چگونگی تشکیل این ذخیره را به طور سیستماتیک بیان نمود. در قرن هیجدهم مجددا پژوهشهایی در زمینه چگونگی تشکیل مواد معدنی به خصوص در منطقه ارزبرگ آلمان توسط دلیاس ( 1770 ) ، هنگل (1725) ، زیرمن ( 1746) انجام شد.
  
  
• در اواخر قرن هیجدهم ، ورنر از آلمان و جیمز هاتن از اسکاتلند ، دو نظریه متفاوت در مورد منشا مواد معدنی ارائه دادند و بحثهای زیادی در این باره آغاز گردید. ورنر در سال 1775 نظریه نپتونیست را ارائه نمود. بر طبق این نظریه سنگهای رسوبی و سنگهای آذرین و حتی رگه‌ها از طریق ته‌نشینی در اقیانوس به وجود آمده‌اند. هاتن نیز در سال 1778 نظریه پلوتونیست را پیشنهاد کرد. وی ضمن رد کردن نظریه ورنر ، معتقد بود که سنگهای آذرین و مواد معدنی مذاب از اعماق زمین منشا گرفته‌اند.
  
  
• در اواخر قرن نوزدهم ، دانشمندان آمریکایی و اروپایی در مورد نحوه تشکیل مواد معدنی نظریه‌های مختلف دیگری ارائه داده‌اند. مطالعه و پژوهشهایی که تا کنون در زمینه منشا و چگونگی تکشیل کانیها توسط دانشمندان انجام شده موجب ارائه تئوریهای جدید شده که اکتشاف مواد معدنی را در تمامی مراحل کم هزینه‌تر ، آسانتر و با موفقیت آمیزتر نموده است.
  
  
• برخی ساکنان اولیه ایرانیان را نخستین ذوب کنندگان و استفاده کنندگان از فلز مس تصور می‌کنند و تاریخ آن را به حدود 9 هزار سال پیش از میلاد می‌دانند. با این حال ، به نظر بسیاری از باستان شناسان استخراج و ذوب مس توسط ساکنان اولیه ایران و در محلی به نام تل ابلیس صورت گرفته است. بر اساس شواهد باستان شناسی و معدن کاری قدیمی ، مرکز ، شرق و شمال ایران دارای کهن‌ترین پیشینه فلزگری می‌باشند. اواخر هزاره هفتم در ایران را مرحله گذر از عصر نو سنگی به عصر فلزات می‌دانند، در حالی که عصر نو سنگی در اروپا تا هزاره چهارم ادامه داشته است.

رده بندی کانسارها

امروزه سه رده بندی برای کانسارها مودر استفاده قرار می‌گیرد که ممکن است با توجه به شرایط خاص یک کانسار ، یکی بر دیگری ترجیح داده شود. این رده بندیها بصورت زیر می‌باشد:

• رده بندی نیگلی کانسارها :
  
  
  • کانسارهای نفوذی
  • کانسارهای آتشفشانی
    
    
• رده بندی کانسارها توسط اشتایدرون:
  
  
  • کانسارهای نفوذی و ماگمایی
  • کانسارهای پنوماتولیتی
  • کانسارهای گرمابی
  • کانسارهای حاصل از گازها و بخارات درونی که به مناطق سطحی راه می‌یابند.
    
    
• رده بندی کانسارها توسط لیندگرن:
  
  
  • تجمع کانیها در اثر انجام واکنشهای شیمیایی
  • تغییرات و تجمع مکانیکی مواد معدنی

کاربرد مواد معدنی

مواد معدنی به حالتهای مختلف به مصرف می‌رسند که مهمترین آنها عبارتند از:

• بصورت عنصر
• بصورت کانی
• بصورت بلور
• بصورت سنگ

مباحث مرتبط با عنوان

• مواد معدنی
• کانسار
• کانی
• ژئوشیمی